ATÖLYE+SERGİ: YARIM KALAN YENİŞEHİR

TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi olarak her yıl düzenlediğimiz geleneksel sergilerin 7.’si 2020 yılının başında ‘Yarım Kalan Yenişehir’ temasıyla gerçekleştirilecektir. Geçtiğimiz yıl düzenlediğimiz ‘Bilinmeyen Ulus’ sergisine benzer olarak bu yıl da sergilenecek olan eserler bir dizi atölye sonucunda elde edilecektir. Bu kapsamda Aralık 2019 içerisinde düzenlenecek 12 farklı atölye ile, Cumhuriyet Ankara’sının yeni ve modern kent merkezi Yenişehir’in yarım kalan hikâyelerinin ve mekânlarının izleri sürülecektir. Sergi tarihi ve yeri atölyelerin sonuçları doğrultusunda ileri bir tarihte açıklanacaktır. Atölyelerimize katılım kontenjanla sınırlı olup, her disiplinden katılımcıya açıktır.

Atölyelerde yer almak isteyen katılımcıların bağlantıdaki başvuru formunu 29 Kasım 2019 tarihine kadar doldurmaları gerekmektedir.

TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesi



MANİFESTO

Hikâyeler gündelik yaşantının içinde, mekânlarda saklanırlar. Yenişehir’in hikâyesi de anılarının sürekli değişime uğraması sebebiyle yarım kalmıştır. Mustafa Arslantunalı, Sevgi Soysal’ın ‘Yenişehir’de Bir Öğle Vakti’ romanına yazdığı önsözde “Hoş, Ankara’ya gittiğimizde Yenişehir’i arar, bulamazsınız – aradan geçen on küsür yıl içinde Kızılay tarafından yutuluvermiştir” diyerek bu değişimi vurgular. Tamamlanamamış, başlangıcı anımsanmayan, herhangi bir sona bağlanmayan, yarım kalmış hikâyelerin mekânı Yenişehir, bir çiçek dürbününden baktığımızda renklerin iç içe geçmesi gibi geçmişin izlerini günümüze taşır. Geçmişin buluşma noktası günümüzün geçiş alanına karışır; yer, zaman, mekân ve insanlar iç içe geçer.

TMMOB Şehir Plancıları Odası Ankara Şubesinin düzenlediği “Yarım Kalan Yenişehir” atölye serisi yarım kalan, arada bırakılan, çakışan, birleşen ve ayrılan, tamamlanamayan hikâyelerin ve bu hikâyelerin yarım bırakıldığı mekânların izlerini sürmeyi amaçlar.


ATÖLYELER

1. Sıradan Olanın Belleğinde Pasajlar

Kolaylaştırıcı: Güliz Öktem Küçüktaşdemir

Bu atölye çalışması 1950-1980 yıllarını kapsayan gündelik yaşamı, tüketim alışkanlıklarını ve rutinlerini konusu edinir. Gündelik yaşam ve Yenişehir’deki rutinler, bireylere ait olan ancak kolektif deneyim alanlarını oluşturmaktadır. Bu anlamda atölye çalışması kapsamında, Atatürk Bulvarı üzerine çalışma gerçekleştirilecek, kolektif eğilimler ile belirlenen sosyo-mekânsal yapılanmaların merkezi aksı, barındırdığı potansiyeller ile yeniden hatırlanacaktır.

Bu aksın sosyo-mekânsal gelişimini besleyen pasaj tipolojisi atölye kapsamında, tüketim alışkanlıklarının değişimini/dönüşümünü/yok oluşunu ve mekânsal karakterini temsil edecek bellek öğeleriyle ele alınacaktır. Çalışmanın yönteminde sözlü tanıklıklar aracılığıyla elde edilen verilerin haritalandırması gerçekleştirilecektir. Ek olarak, döneme ait görsel/yazılı malzeme, resmi tarih yazımında yer almayan belge temini ile pasajların alternatif hafızası ve imgeleri paylaşılacaktır. Böylelikle atölye, Bulvar ile paralel olarak gelişim gösteren, yoğunlaşan sosyo-mekânsal dokuyu, yoğunlaştırıcısı olarak da pasajları, kolektif bellek aracılığıyla hafıza tetikleyicisi olarak değerlendirecektir.

Katılımcı Notu: Photoshop, Illustrator, Autocad kullanmayı bilen katılımcılara öncelik verilmekle birlikte, atölye herkese açıktır.

Atölye tarihleri: 7-8 ve 14-15 Aralık 2019 tarihlerinde gerçekleşecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


2. Yenişehir Eskizleri

Kolaylaştırıcılar: Esra Gürel, Bilge Bektaş, Cansın Mercanoğlu

 Atölye, günümüzün Kızılay’ını, geçmişin Yenişehir’ini, veya geleceğin Ankara’sının kent merkezini resmetmeyi amaçlar. Sokaklarında bir araya gelip ayrılan insanları, caddeleri, ışıkları, heykelleri, dükkânları, kokuları, akşam pazarını, geçmişin izlerini ve geleceğin düşlerini birlikte soyutlamaya dayalıdır.

Saha çalışması olarak bireysel ve bir arada eskiz üretme sürecini içeren atölye çerçevesinde üretilen eskizler Yenişehir kurgusu içerisinde ilişkilendirilerek sergilenecektir. İki hafta içerisinde tamamlanması hedeflenen atölyede, katılımcı sayısında göre 1 veya 2 gün saha çalışması yapılacaktır.

Atölyeye başvuru için çizmiş olduğunuz bir eskizi iletmeniz istenmektedir.

Atölye tarihleri: 7-8 ve 14-15 Aralık 2019 tarihlerinde gerçekleşecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


3. Değişken Zemin – Yenişehir

Kolaylaştırıcılar: Irmak Yavuz, Sonat Özcivanoğlu, Tuna Bozankaya, Güneş Duyul, Utku Coşkuner, Alp Atamanalp, Melis Acar

Yenişehir, farklı dönemlerde istekleri, talepleri, ihtiyaçları çeşitlenen ve farklılaşan bireylerin kendilerini ifade edebilme olanağı bulduğu mekânsal zemini oluşturmuştur. Bu istek ve ihtiyaçlar zamanla kültürel/politik/toplumsal değişimlerden etkilenerek yeniden şekillenmiş ve kentsel mekânı da beraberinde dönüştürmüş, yeni anlamlar kazanmasını sağlamıştır. Bugün aşılmaz, geçilmez engellerle ve sınırlarla parçalanan Yenişehir’de, bireyin ve toplumun mekânı anlamlandırması ve keşfetmesi mümkün olmamaktadır.

Böyle bir problemden yola çıkan bu atölye çalışmasında, Yenişehir’in oyun aracılığıyla yeniden keşfi konu alınmaktadır. Çeşitli karakterlerin kent mekânına etkilerinin oyunlaştırıldığı bu çalışmada, Yenişehir, üzerinde (her oyunda) tekrar tekrar farklı hikâyelerin şekillenebileceği bir arayüzü oluşturacaktır. Oyuncular karakterler üzerinden Yenişehir’i her oyunda yeniden keşfedecek ve hikâyesini yazmada rol oynayacaktır.

Atölye çalışması bir kutu oyunu geliştirilmesi ile sonuçlanacaktır. Süreç sonunda, oyunun bileşenlerinin (oyunun altlığı, karakterler, kurallar ve sonuç çıktısı oyun) sergilenmesi düşünülmektedir.


4. Bir Yarım Kalmışı Unutamama Hikâyesi – Zeigarnik Etkisi

Kolaylaştırıcı: Dicle Kumaraslan

Atölye, Rus psikolog Zeigarnik’in; “yarım kalan işlerin, kendilerini bitenlerden daha fazla hatırlattıkları” tespitinden esinlenmiştir. Amaç, katılımcılar ile birlikte bir “Yenişehir Hikâyesi” kurmak, ardından bu anlatıyı bir resimli hikâye kitabına dönüştürüp kendi kopyalarını üretmelerini kolaylaştırmaktır. Yenişehir’in yarım kalmışlığı ve bunun kendini hatırlatış biçimi, algılayan açısından kişiseldir. Ancak kentin imgesi tüm bu kişisel, çok katmanlı gündelik ilişkilerin birikmesi ve çakışması sonucunda kuramsal ve mekânsal olarak her gün yeniden inşa edilmektedir. İlginç olan şudur; yarım kalmışlığı onu unutturmaz. Farklı ölçeklerde her yeni gün farklı kent imgeleri edinen Yenişehir, toplumsal hafızada yer tutan hikâyelerin hatırlatıcısı olan kamusal mekânlar da yaratmaya devam etmektedir; meclisin önündeki 15 Temmuz Anıtı ya da Yüksel Caddesi İnsan Hakları Anıtı gibi. Atölye kapsamında katılımcıların öncelikle Kızılay’da yarım kalan bir durumu hatırlatan, akıllarında yer tutan bir anılarını birkaç cümle ile sözlü, anın yaşandığı mekânda çekilen birkaç fotoğraf ile görsel olarak ifade etmeleri beklenir. Ardından bu hikâyeciklerin toplamından oluşan -ancak toplamından fazlası anlamına gelen- kolektif anlatı, bir hikâye kitabı olarak kurulmaya çalışılacaktır.

Katılımcı Notu: Photoshop ve Illustrator kullanmayı bilen katılımcılara öncelik verilmekle birlikte, atölye herkese açıktır. Katılımcı sayısı 8 ile sınırlıdır.

Atölye tarihleri: 14-15 Aralık 2019 tarihlerinde gerçekleşecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


5. Onoma | Yenişehir

Kolaylaştırıcı: Can Gölgelioğlu

Bizler mekânın kimliği üzerinden bir bütünlük ararken, aynı dilin farklı parçaları Yenişehir’in suretini tabelalar ile parçalamaktadır. İsmi unutulmuş bir mekânın farklı isimler ile kuşatılması sadece yarım kalan bir hikâyeyi değil, ilgi çekici bir çelişkiyi de ortaya çıkarır. ‘Onoma’ atölyesi tabelaları odak alarak Yenişehir’de görsel bir hikâye kurgulamayı, isim, isimsizlik, anonimlik, kimlik, hafıza gibi kavramlar üzerinden görsel bir kompozisyon kurgulamayı amaçlamaktadır.

Katılımcı Notu: Grafik tasarım ve görsel iletişim alanında ilgili kişilere öncelik verilecektir. Katılımcı sayısı 4 kişi ile sınırlıdır.

Atölye tarihleri: 7-8 ve 14-15 Aralık 2019 tarihlerinde gerçekleşecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


6. Yedi Parça

Kolaylaştırıcı: Sezen Savran

“Şu dünyada düşeceksen yollara,

İyisi mi yedi kez doğmaya bak.

Bir kez, yangın çıkan bir evde doğ,

Bir kez, buzdan soğuk sellerde,

Bir kez, azgın deliler arasında,

Bir kez, olgun bir buğday tarlasında,

Bir kez de kimsesiz bir manastırda.

Bir ağızdan ağlayan altı bebek, yetmez:

Sen kendin yedinci olmaya bak.

…”

(Atilla Jozsef, Yedinci)

Bir yere ait hissetmek için 7 yıl yaşaman gerekir derler. Peki öyle midir gerçekten? Hiçbir yerde 7 yıl yaşamamış olanlar köksüz ve yarım mıdır? Belki de bunun yerine şöyle demeliyiz: Nereye gidersek gidelim, nerede olursak olalım; o an o yeri paylaştığımız diğer kişilerle tamamlanırız. Geçmişlerimizden bağımsız. Bir zamanın yeni şehri, şimdinin metropolünde çoğullukların ve bu tamamlanmaların en önemli sahnelerinden birisi.

Bu çalışma, Yenişehir’de belli bir anda belli bir yerde kesişmiş kişilerin Ankara’dan gitme ve Ankara’ya gelme nedenleri üzerinden göç hikâyelerini sorgulamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın sonuç ürününde, biriktirilen hikâyelerin farklı biçimde sunumları bir araya gelerek bir bütün oluşturacaktır.

Atölye tarihleri: 7 Aralık 2019 tarihinde buluşulacak olup, atölye programı katılımcılarla birlikte belirlenecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


7. Kızılay’da Bir Öğle Vakti

Kolaylaştırıcılar: Damla Yeşilbağ, Selin Adıkutlu, Ilgın Kurum, Merve Çolak

Sevgi Soysal, Yenişehir’de Bir Öğle Vakti adlı romanında Cumhuriyet’in kurulmasının ardından inşa edilen “yeni” şehirde modernleşme sürecine ilişkin sorunları, gözlemlediği insan ilişkileri üzerinden anlatmaktadır. Karakterlerin mekân deneyimini, dönemi temsil eden simgesel mekanlarda geçen hikayeler üzerinden kurgulamıştır. Mekânları deneyimleyen farklı karakterlerin hikayeleri, bir kavak ağacının devrilme sürecince kesişmektedir.

“Hoş, Ankara’ya gittiğinizde Yenişehir’i arar bulamazsanız, aradan geçen on küsur yıl içinde Kızılay tarafından yutuluvermiştir.” (Mustafa Arslantunalı, Yenişehir’de Bir Öğle Vakti romanı önsözünden)

Peki, aradan geçen yarım asır sonrasında, günümüz insanlarının yaşadığı deneyimi “modernleşen” Kızılay ile ilişkilendirebilir miyiz? Yoksa modern Yenişehir’de yarım kalan hikâyeler bize bir Kızılay dönüşümünü mü tarif etmektedir? Günümüzde kent merkezini deneyimlemeyi arzulayan bu yeni hayatlar Kızılay’ı nasıl yaşıyor? Bu sorulara yanıt arayan Kızılay’da Bir Öğle Vakti atölyesi, Sevgi Soysal’ın romanından ve karakterlerinden hareketle, günümüzde Kızılay’ın geçirmekte olduğu dönüşümü incelemeyi amaçlamaktadır.


8. Yenişehir’in Hikâyeleri

Kolaylaştırıcılar: Çiğdem Yönder, Özlem Yalçınkaya, Seda Şen

“Hayatınızdaki herhangi bir olay coğrafi ve tarihsel olarak konumlandırılabilir ve her olay kendinizin ve başkalarının yaşamındaki sayısız pek çok olay ile ilişkilidir. Herkesin hayat hikâyesi her an sayısız diğer hikâyeyle kesişir ve insan deneyiminin karmaşıklığını ortaya koyan katmanlı ağlar yaratır. Büyük ya da küçük oluşu fark etmeksizin, her hikâye önemlidir, her ses duyulabilir, her olay yakalanabilir.”*

Başkent Ankara’nın tarihi kent merkezi Ulus’tan Atatürk Bulvarı boyunca yürüdüğümüzde modern kent merkezi Yenişehir karşılar bizleri. Ulus’tan Yenişehir’e yapılan bu yolculuk, ailenin korunaklı dünyasından, toplumun bilinmeyen/tekinsiz dünyasıyla karşılaşmayla benzer bir deneyim sunar. Bu “Yeni” şehir imgesi, nesiller boyu farklı hikâye, anlam ve anlatılarla bir taraftan yarım kalanda ifade bulurken, bir taraftan da sabitlenemez olanın tekinsizliğiyle “yeni” olanın çekiciliğini korur.

Bu çerçevede atölye, Yenişehir’de çocukluk-gençlik hikâyelerine odaklanmaktadır. Böylelikle hem otobiyografik anlatılarda hem de kolektif bellekte “Yeni”şehir imgesini keşfetmeyi amaçlar. Atölyede Yenişehir’de çocukluğu ve gençliği geçmiş insanlarla ya da çocukken ve gençken Yenişehir’den yolu geçmiş Ankaralılarla yapılacak görüşmelerle toplanacak hikâyeleri gün yüzüne çıkarmayı hedeflemektedir. Hikayeler, yaratıcı metinler, kolaj çalışmaları, bellek haritası ve katılımcıların önereceği diğer yöntemler ile yeniden üretilerek sergilenecektir.

*Presner, T., Shepard, D., & Kawano, Y. (2014). Hypercities Thick Mapping in the Digital Humanities. https://escholarship.org/uc/item/3mh5t455

Atölye tarihleri: 7-8 ve 14-15 Aralık 2019 tarihlerinde gerçekleşecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


9. Gökdelen | Yenişehir

Kolaylaştırıcı: Merve Zelal Taştan

Yenişehir’in ilk yüksek yapısı ‘Gökdelen’ olarak anılan Emek İşhanı ve yapının dönüşen kimliği, çalışmanın temel araştırma konusudur.

TEDU – MAUS programı kapsamında 2017-2018 döneminde atölye konusu olarak başlayan çalışma, Mimar Enver Tokay tarafından tasarlanan Emek İşhanı’nın 1957’den günümüze hikâyesini içermektedir.

Gima Mağazası, Set Kafeterya, cephesinde Kuzgun Acar’ın Rölyefi ile Emek İşhanı binası… Yenişehir’in dönüşümüyle değişen cepheleri… henüz sentezi bitmemiş bir araştırma kapsamında ve soruları da içinde barındırarak ŞPO Ankara Şubesi’nden bir grup tarafından yürütülen “Yarım Kalan Yenişehir” sergi ve atölyesinin konusu olmuştur.


10. A/V In-Out

Kolaylaştırıcı: Rafet Çevik

Yenişehir’in ritim, melodi, tını, doku, form veya dinamiklerinin ‘AudioVisual’ yansıması.

Atölye, Yenişehir’de günün farklı zamanlarında oluşan sesleri ve görüntüleri, yeni medya teknolojilerini de içerecek şekilde sunmayı amaçlamaktadır. Atölye çıktısının interaktif bir yapısı olması planlanmaktadır (projeksiyon, interaktif ekranlar/zeminler veya enstrümanlar vb.).

Yenişehir’in kendi ritmini ve ritüelini yansıtacak bir ses ve video birleşimi, sergi katılımcılarına da kendi ‘ses’lerini oluşturma şansı tanıyacaktır. Örn. Kaydedilen ses ve görüntüleri butonlara atayarak müzik oluşturma denemeleri. Bu bağlamda, çalışma sonucunda ortaya çıkacak ürün, sergi ziyaretçilerinin de katkısı ile oluşacaktır.

Katılımcı Notu: Audio/Video projection mapping, programlama (processing, d3.js), ses-görüntü kodlama, Arduino gibi konularda deneyimli olan katılımcılar tercih sebebi olacaktır.

Atölye tarihleri: 14 Aralık 2019 tarihinde buluşulacak olup, atölye programı katılımcılarla birlikte belirlenecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


11. Yarım Kalanın ABC’si

Kolaylaştırıcı: Naz Önen, Doğu Gündoğdu

Yenişehir sergisi kapsamında Yarım Kalanın ABC’sini inşa etmek adına tipofoto atölyesi kurgulanmıştır. László Moholy-Nagy’nin sözleriyle tipografi harf biçiminde iletişimdir ve fotoğraf, optik olarak algılanabilenin görsel temsilidir. Tipofoto ise iletişimin görsel olarak en kesin tezahürüdür ve yeni görsel literatürün yeni temposunu belirler. Bu atölye kapsamında katılımcılar ile Yenişehir sokaklarına çıkarak yarım kalmışlık kavramını destekleyen ve alfabenin harflerine benzeyen fotoğraflar çekilmesi planlanmaktadır. Katılımcıların çekmiş olduğu fotoğrafların bir araya getirilmesiyle bir seri oluşturulması hedeflenmektedir. Bu seri alfabenin harflerine benzeyecek ve yan yana dizilerek Yenişehir’in alfabesini oluşturacaktır

Atölye tarihleri: 14-15 Aralık 2019 tarihlerinde gerçekleşecektir.

*Atölyeye dışarıdan katılımcı alınacaktır.


12. Yüzler / Hatırlanınca Var Olan Hikâyeler

Kolaylaştırıcı: Pelin Kılıç

Namık Kemal (Saraçoğlu) Mahallesi kentin yeni merkezi olan “Yenişehir”in tam ortasında bürokrat ve askerlerin ikameti için planlandı. Alman Mimar Paul Bonatz tarafından tasarlanıp, bir grup Türk mimar tarafından projelendirilen Cumhuriyet tarihinin ilk toplu konut projesi 1944-1946 yılları arasında inşa edildi. Mahalle, yaklaşık 70 yıl boyunca kuşakların hikâyelerini paylaştı. 2014 yılında mahallenin “riskli alan” olduğuna ilişkin Bakanlar Kurulu kararı olup Ocak 2015 tarihinde ise Çankaya Kaymakamlığı, lojmanların zorla tahliye edileceği yolunda tebligatlar yollamaya başladı. Eylül-Ekim 2015 tarihlerinde ise Çankaya Kaymakamlığı binalarda bir oturan kalmayana dek tahliyelere devam etti. Ve günümüzde mahallede yaşayan kimse kalmadı.

Bu atölye, Saraçoğlu Mahallesi’nde bir dönem hayatını sürdürmüş, dokunmuş, yaşamış, büyümüş, yaşlanmış insanların hikâyelerine ve o dönemin sosyal pratiklerine odaklanmaktadır. Fotoğraflar üzerinden kurgulanacak bir görsel anlatı bu hikâyeler gün yüzüne çıkarılacaktır.

Önceki Etkinlik

Oda Söyleşileri - 3: Mekân ve Üretimi Perspektifinden Kentsel Hareketler

Sonraki Etkinlik

Oda Söyleşileri - 2: Sürdürülebilir Ulaşım Politikaları

Son Şube Etkinlikleri

Öğrenci Komisyonu

Türkiye genelinde öğrenim gören Şehir ve Bölge Planlama öğrencilerinin Odamız bünyesinde faliyet göstermesi amacıyla 2009 yılında kurulmuştur.
Detaylar için tıklayınız...

MİSEM

Şehir ve Bölge Planlama alanında meslek içi eğitimler ve sınavlar Odaca oluşturulacak Meslek İçi Sürekli Eğitim Merkezi (MİSEM) tarafından gerçekleştirilmektedir.
Detaylar için tıklayınız...

Odaya Kayıt Ol

İlgili mevzuat gereğince mesleğimizi icra etmek isteyen bütün meslektaşlarımızın Odamıza üye olmaları gerekmektedir.

KAYIT OL

Yeni Yayınlar

AOÇ Hikayeleri

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ANKARA ŞUBESİ

ANKARA - 2017

Koruma Sempozyumu Genişletilmiş Bildiri Özetleri

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ANKARA ŞUBESİ

ANKARA - 2017